Innovatie op zijn kop

Een fiets die zowel over de weg als door water kan rijden, een eenvoudige machine om koeien te melken en een waterpomp van bamboe. Het zijn voorbeelden van grass roots innovaties: simpele oplossingen van arme mensen die niet over moderne apparatuur kunnen beschikken. Onder leiding van de Indiase professor Anil Gupta hebben onderzoekers duizenden voorbeelden van zulke innovaties verzameld op het platteland. Voor de beste ideeën zoeken ze producenten in de Westerse wereld, zodat de innovatie wereldwijd kan worden verspreid en de lokale bevolking financieel kan profiteren van haar ingenieuze ideeën. Met zijn Honey Bee Network verbindt Gupta ondernemerschap en innovatie met sociale rechtvaardigheid.

Reverse innovation
Anil Gupta is een van de mensen die ik in augustus in Texas ontmoette op het jaarlijkse congres van de Academy of Management. Op de openingsdag stonden alle bijdragen in het teken van het congresthema West meets East: mondiale diversiteit, het balanceren met verschillen en het overbruggen van traditionele scheidslijnen.
Zo hield professor en oprichter van het Tuck Center for Global leadership Vijay Govindrajan, een inspirerend verhaal over een nieuwe vorm van innovatie, die een enorme uitdaging vormt voor westerse bedrijven: reverse innovation. Het gaat om een innovatief product, dat in zich ontwikkelende landen ontstaat en van daaruit wereldwijd wordt verspreid, in tegenstelling tot innovaties die in  de VS of in West Europa ontstaan en aangepast worden voor andere landen. De motor achter reverse innovation is de grote mondiale inkomenskloof. Consumenten in landen als China en India  kunnen westerse oplossingen eenvoudig niet betalen. Ze willen dezelfde technologische mogelijkheden tegen ultralage kosten en een ‘goed genoeg’ kwaliteit.

West meets East
Een praktijkverhaal kwam van Peter Chou, de CEO van het Taiwanese telecombedrijf HTC, die oost en west tracht te verbinden door gericht samenwerking te zoeken met toptalent uit West Europa en Amerika. Taiwanese werknemers zijn gedisciplineerd en werken hard, ze denken op de lange termijn en zoeken naar win/winoplossingen. De  Amerikaanse medewerkers van het bedrijf hebben sterke strategische en marketingvaardigheden en de Europese collega’s zijn analytisch sterk, leggen heldere keuzes voor en communiceren direct. Zo is het bedrijf in minder dan tien jaar gegroeid van producent van onderdelen voor andere merken tot een leverancier van een eigen merk, dat naast Nokia en Apple een flink marktaandeel heeft weten te realiseren.

De andere kant van het westen
Na de openingsdag hadden de ruim achtduizend bezoekers van het AOM congres de keuze uit honderden workshops, paper sessies en discussieforums over uiteenlopende facetten van het managementvak. Onderzoekers aan business schools uit de hele wereld presenteerden actuele inzichten en gingen in gesprek met vakgenoten uit andere culturen. Zo woonde ik bijeenkomsten bij over de toekomst van leiderschapsontwikkeling, over het omgaan met paradoxen, over betekenis geven als een belangrijke rol van leiders, over wat we kunnen leren van familiebedrijven, over de relatie tussen leiders en volgers, over het leiding geven aan virtuele teams en over het ontwikkelen van een global leadership mindset. HNW, in Nederland beslist hot, was vrijwel afwezig, en ook over de rol van sociale media kreeg ik weinig te horen. Een bedrijfsbezoek aan Toyota, waarvoor ik me had opgegeven, ging helaas niet door. Door de kernramp van Fukushima waren er onvoldoende onderdelen beschikbaar om de fabriek in bedrijf te houden.

Een ander bezoek, aan de Spaanssprekende gemeenschap van San Antonio, vormde een indrukwekkend contrast met de sfeer in de grote air conditioned hotels waar het congres plaats vond. We spraken met de South West Workers Union, de vakbond die opkomt voor de rechten van arbeiders met de laagste inkomens en advies, ondersteuning en scholing voor hen organiseert. We bezochten omwonenden van de Kelly Air Force Base. Op deze militaire basis zijn jarenlang chemische stoffen, waaronder Agent Orange, opgeslagen geweest waardoor in de hele (arme) buurt eromheen het percentage mensen met botkanker en leukemie dramatisch hoog is. Ondanks de eindeloze inspanningen van het Committee voor Environmental Justice weigeren de militaire basis en de gemeente tot op de dag van vandaag de problemen van de bewoners te erkennen.

Uitdaging
Tijdens het congres was ik me sterk bewust hoe de balans aan het verschuiven is. Terwijl westerse managers en business school professors zich afvragen hoe ze enige controle kunnen houden in de toenemende complexiteit, bouwen mensen in andere delen van de wereld voortvarend aan een nieuwe manier van bedrijven leiden. Een meer duurzame en rechtvaardige manier. Dat prikkelt en daagt uit om onze dikwijls zelfgenoegzame houding te verlaten en mee te transformeren.